Hãy tưởng tượng một nơi mà thời gian ngừng lại, theo đúng nghĩa đen, gần hai nghìn năm trước. Đường phố dừng lại giữa dòng người tấp nập, đồ đạc bị bỏ lại giữa bữa ăn, những bộ xương bị nhốt mãi mãi trong khoảnh khắc cuối cùng của hy vọng hay kinh hoàng. Nghe có vẻ giống khoa học viễn tưởng, phải không? Nhưng chào mừng bạn đến với Herculaneum, người anh em họ bị lãng quên của Pompeii và là một trong những di tích khảo cổ đáng kinh ngạc nhất thế giới.
Người hàng xóm yên tĩnh và giàu có hơn của Pompeii
Herculaneum, nằm cheo leo trên Vịnh Naples, là kiểu thị trấn nghỉ dưỡng khiến người La Mã cảm thấy xa hoa. Trong khi Pompeii nhộn nhịp với nhà thổ, chợ búa và cuộc sống đường phố ồn ào, Herculaneum nhỏ bé hơn, yên tĩnh hơn và giàu có hơn. Hãy tưởng tượng nơi đây như Bờ biển Amalfi của thế kỷ thứ nhất.
Những người La Mã giàu có đã xây dựng những biệt thự ven biển sang trọng của họ tại đây, với sàn khảm, cột đá cẩm thạch và nhà tắm riêng. Các chính trị gia, nhà thơ và quý tộc thường thư giãn trong sân vườn, nhâm nhi rượu vang và suy ngẫm về cuộc sống. Họ không hề biết rằng dưới bóng núi Vesuvius, thiên đường của họ đang tích tắc.
Ngày bầu trời sụp đổ
Vào ngày 24 tháng 8 năm 79 SCN (hoặc có thể là tháng 10... các học giả vẫn tranh luận như thường lệ), núi lửa Vesuvius đã phun trào theo cách mà bất kỳ bộ phim thảm họa nào của Hollywood cũng sẽ trông giống như một bữa tiệc trà. Trong khi Pompeii nhanh chóng bị chôn vùi trong một trận mưa tro bụi và đá bọt, Herculaneum lại gặp phải một số phận kỳ lạ hơn.
Ban đầu, thị trấn được bảo toàn. Gió thổi bay tro bụi, và nhiều cư dân có lẽ đã phải bỏ chạy. Nhưng rồi kẻ giết người thực sự đã đến: các đợt dâng trào pyroclastic, những bức tường khí siêu nóng và vật liệu núi lửa di chuyển với tốc độ như bão. Herculaneum không bị nhấn chìm trong tro bụi, mà là trong những đợt sóng tử thần 400°C. Thị trấn ngay lập tức bị chôn vùi trong đá núi lửa, sâu tới 18 mét.
Sức nóng dữ dội đến mức thiêu rụi cả những thanh gỗ và thậm chí cả thức ăn trong bếp. Những bộ xương được tìm thấy tại các nhà thuyền cho thấy dấu hiệu bốc hơi tức thời, một chi tiết vừa rùng rợn vừa hấp dẫn đã giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về hiện tượng núi lửa. Về cơ bản, Vesuvius đã biến thành phố thành một khoang thời gian.
Khám phá lại, Âm mưu Hoàng gia và Khảo cổ học Tình cờ
Quay lại thế kỷ 18. Một người nông dân địa phương đào giếng đã đào trúng… đá cẩm thạch. Rồi cột trụ. Rồi tượng đài. Và khoan đã — cả một thành phố La Mã ư? Đó là sự xuất hiện của Charles III xứ Bourbon, Vua xứ Naples, người đã biến việc đào giếng thành một thú vui hoàng gia.
Nhưng những cuộc khai quật ban đầu không hẳn là để bảo tồn mà là để săn tìm kho báu. Người ta đào đường hầm xuyên qua lớp đá núi lửa cứng, lôi các bức tượng ra, và tìm thấy các bức bích họa… cướp bóc một cách lịch sựMột số hiện vật đẹp nhất đã được dùng để trang trí cho cung điện của nhà vua, trong khi những hiện vật khác hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Khảo cổ học Naples (một điểm đến không thể bỏ qua nếu bạn thích bảo tàng ấn tượng và hơi ma quái).
Phải đến thế kỷ 20, các cuộc khai quật có hệ thống mới bắt đầu và những gì họ tiết lộ thật đáng kinh ngạc: những ngôi nhà được bảo tồn hoàn hảo với tầng trên, những bức tranh graffiti cổ xưa được viết nguệch ngoạc trên tường và thậm chí cả đồ nội thất bằng gỗ bị hóa đá vì nhiệt.
Những cuộn giấy của Biệt thự Papyri
Một trong những phát hiện hấp dẫn nhất là Biệt thự Papyri, một dinh thự ven biển đồ sộ được cho là thuộc về gia đình bố vợ của Julius Caesar. Tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một thư viện, đúng vậy, một thư viện La Mã thực sự, chứa hơn 1.800 cuốn sách được xếp chồng lên nhau. cuộn giấy than hóa.
Thoạt nhìn, chúng trông giống như những cục than. Nhưng bên trong, chúng chứa đựng những tác phẩm triết học đã thất lạc của nhà tư tưởng trường phái Epicurus Philodemus. Trong vài thập kỷ qua, các nhà khoa học đã dần bắt đầu đọc những cuộn giấy này bằng công nghệ hình ảnh hồng ngoại và tia X. Một số người thậm chí còn mơ ước khám phá ra những vở kịch thất lạc của Sophocles hoặc những cuộc đối thoại mới của Plato ẩn giấu trong những cuộn giấy chưa được mở.
Nói về những tình tiết bất ngờ xứng tầm với Indiana Jones và nhật ký giấc mơ của một nhà nghiên cứu cổ điển.
Bộ xương trong nhà thuyền
Trong nhiều năm, các nhà khảo cổ học nghĩ rằng người dân Herculaneum phần lớn đã trốn thoát, cho đến những năm 1980, khi hàng trăm bộ xương được phát hiện trong các nhà thuyền hình vòm gần bờ biển. Những gia đình ôm chặt lấy nhau, phụ nữ mang thai, trẻ em… tất cả đều hy vọng thoát khỏi biển cả, tất cả đều bị cuốn vào màn cuối cùng đầy lửa đạn.
Chi tiết này thật đau lòng. Các nhà khoa học tìm thấy đồ trang sức vẫn còn nắm chặt trên tay, dép xăng đan trên chân, và thậm chí cả hài cốt của một người lính La Mã, với thắt lưng, dao găm và ba lô, như thể anh ta đã sẵn sàng di tản lần cuối. Những hài cốt này đã mang đến một thực tế đau lòng cho một địa điểm thường được ca ngợi vì sự xa hoa của nó.
Cái nhìn thoáng qua về cuộc sống ở La Mã — Đông cứng trong thời gian
Ngày nay, Herculaneum là một trải nghiệm yên tĩnh và gần gũi hơn Pompeii. Bạn có thể bước vào những ngôi nhà La Mã, ngắm nhìn những cánh cửa cổ xưa bị than hóa vẫn còn treo lủng lẳng, và chiêm ngưỡng những bức tranh khảm sáng đến mức trông như vừa được trát vữa tuần trước. Thậm chí còn có một cửa hàng với những lọ đựng thực phẩm cổ xưa vẫn còn được dán nhãn, giống như một cửa hàng Whole Foods ma quái của La Mã.
Herculaneum không chỉ là một tàn tích; nó là một cỗ máy du hành thời gian. Một khoảnh khắc lịch sử đẹp đến ám ảnh, phủ đầy tro bụi, được bảo tồn một cách thảm khốc. Nó nhắc nhở chúng ta rằng cuộc sống có thể thay đổi chỉ trong chớp mắt — và đôi khi, quá khứ có cách níu giữ chúng ta chặt chẽ hơn chúng ta từng tưởng tượng.
Để xem Herculaneum năm 79 sau Công nguyên được tái hiện một cách chính xác và sống động nhất có thể, hãy đảm bảo rằng bạn đã cài đặt ứng dụng Portyl trên điện thoại trước khi đến thăm!
English
Italiano
Deutsch
Español de México
Español
Français
Tiếng Việt